Zie je jouw vissen of koi regelmatig aan de oppervlakte happen naar lucht? Dan is dat vrijwel altijd een teken dat er iets mis is in de vijver. Vooral tijdens warme dagen gebeurt dit vaak plotseling. Vissen hangen rond de waterval, zwemmen loom door het water of blijven continu aan het oppervlak happen.
Veel vijverliefhebbers denken direct aan zuurstoftekort, en in veel gevallen klopt dat ook. Toch is zuurstof niet altijd de enige oorzaak. Ook slechte waterwaarden, vervuiling of problemen met de kieuwen kunnen ervoor zorgen dat vissen moeite krijgen met ademhalen.
Gelukkig is het probleem meestal goed op te lossen wanneer je er snel bij bent. Het belangrijkste is dat je niet alleen kijkt naar het gedrag van de vissen, maar naar de complete vijver.
Waarom happen vissen naar lucht?
Vissen halen zuurstof uit het water via hun kieuwen. Wanneer het zuurstofgehalte in de vijver te laag wordt, proberen ze automatisch meer zuurstof binnen te krijgen door naar de oppervlakte te zwemmen. Daar zit namelijk meer zuurstof in het water dan dieper in de vijver. Daarom zie je vaak dat koi zich verzamelen rond een waterval, filteruitloop of luchtsteen. Op die plekken zit meer beweging in het water en wordt extra zuurstof opgenomen.
Vooral koi zijn gevoelig voor schommelingen in het zuurstofniveau. Omdat ze groot zijn en veel zuurstof verbruiken, merk je problemen bij koi vaak sneller dan bij kleinere vijvervissen.
Hoe herken je een zuurstofprobleem?
Naar lucht happen is meestal het eerste duidelijke signaal, maar vaak verandert het gedrag van de vissen al eerder. Japanse koi worden bijvoorbeeld minder actief, zwemmen trager of blijven stil hangen aan het wateroppervlak. Ook snelle kieuwbewegingen kunnen erop wijzen dat vissen moeite hebben met ademhalen. Veel vijverliefhebbers merken daarnaast dat vissen vooral vroeg in de ochtend onrustig worden. Dat is logisch, want juist dan is het zuurstofgehalte vaak het laagst. Tijdens de nacht produceren planten namelijk geen zuurstof, terwijl vissen en bacteriën wel zuurstof blijven verbruiken. Steuren reageren meestal nóg gevoeliger op zuurstoftekort. Wanneer steuren loom worden of aan de oppervlakte blijven hangen, is het belangrijk om direct actie te ondernemen.
Kies voor een luchtpomp in de vijver
Warm weer veroorzaakt vaak problemen
In de meeste gevallen ontstaan zuurstofproblemen tijdens warme periodes. Warm water kan namelijk veel minder zuurstof vasthouden dan koud water. Tegelijkertijd hebben vissen juist meer zuurstof nodig wanneer de temperatuur stijgt. Daardoor ontstaat er in de zomer soms een gevaarlijke combinatie. Het water bevat minder zuurstof, terwijl koi, bacteriën en filtersystemen juist meer zuurstof verbruiken. Vooral kleinere of ondiepe vijvers warmen snel op, waardoor problemen ineens kunnen ontstaan.
Veel mensen onderschatten daarnaast hoeveel zuurstof een biologisch filter gebruikt. Een filter breekt afvalstoffen af met behulp van bacteriën, maar die bacteriën verbruiken zelf ook zuurstof. Wanneer de vijver zwaar belast wordt door bijvoorbeeld veel koi of veel koivoer, stijgt dat zuurstofverbruik flink.
Slechte waterkwaliteit speelt vaak een grote rol
Hoewel zuurstoftekort vaak de directe aanleiding is, ligt de echte oorzaak regelmatig bij slechte waterwaarden. Wanneer afvalstoffen zich ophopen in de vijver, raken vissen gestrest en functioneren de kieuwen minder goed. Daardoor krijgen vissen moeite om voldoende zuurstof op te nemen uit het water.
Vooral ammoniak en nitriet kunnen hierbij gevaarlijk zijn. Ook organisch afval op de bodem speelt vaak een grote rol. Denk bijvoorbeeld aan bladeren, slib, voerresten of vuil dat zich langzaam ophoopt in de vijver.
Veel vijvers lijken aan de buitenkant helder en gezond, terwijl de waterkwaliteit ondertussen langzaam achteruitgaat. Juist daarom is het belangrijk om waterwaarden regelmatig te controleren.
Waarom hangen vissen vaak bij de waterval?
Overvoeren zorgt sneller voor problemen dan veel mensen denken
Veel vijverliefhebbers voeren hun koi graag extra wanneer de vissen actief zijn. Toch kan overvoeren juist tijdens warme periodes voor flinke problemen zorgen.
Meer voer betekent namelijk automatisch meer afvalstoffen in het water. Het filtersysteem moet harder werken, bacteriën verbruiken meer zuurstof en ondertussen produceren de koi zelf ook meer afval. Daardoor kan het biologisch evenwicht snel onder druk komen te staan.
Vooral tijdens langdurige hitte is het daarom verstandig om iets minder te voeren dan normaal. Dat geeft het filtersysteem meer rust en voorkomt extra belasting van de vijver.
Tip! Voorkom overvoeren van je koi. Lees ons artikel over het voeren van koi vissen.
Soms ligt het probleem bij de kieuwen
Wat kun je direct doen?
Wanneer vissen plotseling naar lucht happen, is snel handelen belangrijk. Extra beluchting toevoegen is vaak de eerste stap. Door meer beweging aan het wateroppervlak ontstaat er direct meer zuurstof in het water. Daarnaast is het verstandig om tijdelijk te stoppen met voeren. Zo verlaag je direct de belasting op het filtersysteem en krijgt de vijver meer rust. Controleer vervolgens altijd de waterwaarden. Vooral ammoniak en nitriet kunnen snel problemen veroorzaken bij koi. Ook een gedeeltelijke waterverversing helpt vaak om de situatie sneller stabiel te krijgen.
Hoe voorkom je zuurstofproblemen in de vijver?
Een gezonde vijver draait uiteindelijk om stabiliteit. Goede filtering, voldoende zuurstof en regelmatige controle van de waterwaarden vormen daarbij de basis. Vooral in de zomer is extra beluchting vaak geen overbodige luxe. Veel koi verbruiken samen verrassend veel zuurstof, zeker wanneer de temperatuur langere tijd hoog blijft. Ook regelmatig onderhoud maakt een groot verschil. Door slib, vuil en organisch afval tijdig te verwijderen, voorkom je dat de vijver langzaam uit balans raakt. Daarnaast helpt schaduw om de watertemperatuur stabieler te houden. Hoe koeler het water blijft, hoe beter zuurstof vastgehouden kan worden.